हालसालैका लेखहरु : आव्हान,(रजनी श्रेष्ठ) ग्रीन कार्ड,(सुदीपभद्र खनाल) लश्कर,(गोविन्द गिरी प्रेरणा) अभिनन्दन !!!!,(ऋषिराम अर्याल) गड्यौला उर्फ सत्यराज ,(कृष्ण बजगाईं ) बोर्डरसाइटको बब्लु,(नीलम कार्की निहारिका) समुद्र र सपना,(संजु बजगाईं ) कार्लोस मेरो दर्पण छायाँ,(सुन्दर श्रेष्ठ) मैले नजन्माएको छोरो,(पारिजात) विदेसिनु रहर कि बाध्यता,(जेबी खत्री)

पूर्णिमाको सन्दर्भमाः एउटा सम्झनाको तमसुक

असफल गौतम, (स्याङ्जा)

आज गुरु पूणिमाको सन्दर्भ आउदा गुरुप्रतिको मेरो समपर्ण के कति र कस्तो रह्यो । मलाई गल लागेको छ । साँच्चै जिन्दगीमा आफूले नभोगी केही थाहा हुँदैन साश्वत सत्य हो । आज अनायासै याद आयो ति संस्कृतका वाक्यहरु । हुत त म आफूलाई संस्कृत विद्यामा उच्चता हासील गरेको भनेर परिभाषित गराउन सक्दिन । किनकी मैले केही मात्र जानेको हु । तर पनि जती जाने राम्ररी जाने । जति बुझे स्पष्ट बुझेको छु भन्ने लाग्छ । अनि उपयुक्त ठाने यी शब्द यहाँ पस्किनका लागि पनिः
 "मूर्ख शिष्यो पदेशेन दुष्टास्त्रीभरणेन च।
 दुःखितैःसम्प्रयोगेण पडितोस्प्यवसीदति ॥"

 याद आयो धेरै पहिलाको । कक्षामा नवबधु नयाँ बुहारी नवबधु नयाँ बुहारी भनेर संस्कृतको वाक्य सबैका लागि जिस्काउने विषय बनेको थियो । कारण त्यहा कोही भर्खरै नवविवाहिता महिला अध्ययनको लागि भित्रिएको धेरै भएको थिएन । शिक्षकले आँखा राता बनाउनु बाहेक अर्को विकल्प कावार्हीको मात्र थियो । तर चलेन लट्टी । हल्ला नगर भनेर दिनचर्या शुरु भयो । हो शिष्य मुर्ख छ भने उसलाई पढाउनाले । स्त्री दुष्ट छ भने पालन पोषण गर्नाले । प्रियजन वियोग, धननाश आदि कारणबाट दुःखीत व्यक्तिसँग व्यवहार गर्नाले विद्धान वा समझदार व्यक्ति स्वयम दुःखी बन्दछ । यो आर्दशवाणी सतप्रतिशत यर्थाथ भन्दा फरक नपर्ला । किनकी त्यो क्षण अनि आफू गुरु बन्दाको क्षण सम्झदा मुखभरिको गास बनेको छ यो वाक्य पंक्तिकारका लागि ।
 गुरु बनेर आर्दशको खोल ओढेपनि । जिन्दगीका पाइलापिच्छे आइलागेको विषम परिस्थितीको बावजुत मुर्ख शिष्यलाई पाठ पढाउँदै सज्जन बनाउनु फलामको चिउरा चपाउनु हो । यो मर्यादाले मारमा पारेको परिधिभित्र रहेर । लामो समय गुरुको भेष धारण गरेर । असल र खराबको माला पहिरेर आउदा समाजमा भन्ने गरेका अपजसका धेरै पगरी गुथेका छन् गुरुहरुले । राम्रो भन्ने त त्यो उनको दुनियाको शब्दकोशमै छैन जस्तो लाग्छ । उदाहरणका पात्रहरु कति छन् कति । जो स्वयम आफैले भोगेर आएका दैनिकी हुन् । त्यसैले भनिन्छ दुष्ट मान्छे भन्दा सर्प असल । यसमा पनि कारण छन् र वास्तवीकता पनि । सवाल किन ठीक भन्ने हो। सर्पले धेरै समयमा एक पटक डस्छ मात्र एक पटक । कुन बेला त्यो पनि आफ्नो आत्मरक्षाका लागि । तर दुष्टले बारबार डस्छ । जसको कुनै समय सिमा हुदैन र निसाना पनि । विचरा गुरु आर्दशको पाठ पढाउछन् । यर्थाथमा जिउन सिकाउछन् । नैतिकता सदाचार सतविचार सत्मार्ग सत्संगतको वाली लगाएर अपजसको भकारी भर्छन् । तर पनि सन्तुष्ट छन् । मलाई आज कलमले ततायो कापीले पकायो । अनि यी अक्षर पाके । म यी अक्षर पकाउने अवस्थासम्म आईपुग्दा भनौँ यो दैनिकीसम्म ल्याईपुर् याउने गुरुप्रति के नै गर्न सक्छु । केवल सम्मानका साथ एउटा सम्झनाको तमसुक मात्रै सुम्पन सक्छु त्यही गरिरहेको छु ।
 हो यो दुनिया यस्तै हो । असल गुरुको सिकाइ चेलाका लागि केही नजानेको जस्तो लाग्न सक्छ । उ भन्दा आफू नै सो विषयमा विज्ञ सम्झन पनि कत्ति बेर लाग्दैन । जसरी रसायनशास्त्र पढ्दा रदरफोर्ड भन्दा डाल्टन नजान्ने लाग्न सक्छ । यो रसायनशास्त्रको कुरा मात्र भयो । फेरी त्यही शास्त्र मात्र पूरा अध्याय हैन । भौतिकशास्त्रतर्फ मन जान सक्छ । आखिर मनै हो । आइन्स्टाइन भन्दा न्यूटन नजान्ने लाग्न सक्छ । फेरी अर्थका पनि कुरा आउछन् । अर्थ र व्यवस्थापनको प्रसङ्ग जोड्दा रबिन्स भन्दा मार्शल नजान्ने जस्तो लाग्न सक्छ । शास्त्रपनि कति कति सबै समेट्दै जादा महाभारत बन्न सक्छ । साहित्यशास्त्रमा त प्रवेश गर्नै मन लाग्यो । विश्वनाथ भन्दा मम्मट नजान्ने लाग्नसक्छ । त्यस्तै त्यस्तै लाग्नेहरु कति हुन कति । जसरी च्याउ उम्रेजस्ता संस्थाका खहरेका भेल जस्ता वग्ने गुरुहरुका शास्त्रपनि कति जान्ने नजान्ने लाग्नु स्वभाविक नै हो ।
 यहाँ आइन्स्टाइन न्यूटन रबिन्स मार्शल विश्वनाथ मम्मटका मात्र कुरा हैन । धेरै छन् जति यो ववुरोको मस्तिष्कमा आउछन् ती सम्झनु पनि असल चेलो भएर गुरुहरुप्रति गरेको सम्मान हो । विश्वनाथ भन्दा मम्मट मम्मट भन्दा भामह एरिस्टोटल भन्दा प्लेटो यी सबै विषयवस्तुका कुरा गुरुबाटै सिकिएका हुन् । हिजो लाग्थ्यो के गरेको होलान भनेर सबैलाई आज सबै तिनैलाई गुरु मान्दैछन् । किनकी सत्य तितो हुन्छ । मानसपटलमा जसरी सम्झनाका तरङ्ग खेले मेरा गुरुको गुरु परम्पराबाट मैले धेरै कुरा बुझेँ आज त्यसको मूल्याङ्कन गर्दैछु । समाजमा भन्ने गरेको चलन पोहोर मरिन सासु अहिले आए आँसु
 गुरु भनेको असल पाठ पढाउने अनुशासनको व्यवस्था हो । हरेक व्यक्तिमा नैतिकता हुनुपर्छ त्यो उसको व्यक्तिगत धर्म हो । हरेक समुह झुण्ड भनौँ परिवारलाई उन्नतीशील र समृद्ध बनाउन धेरै दायित्व हुन्छ गुरुको । जसरी परिवारमा आमाबाबुको भूमिका गहन हुन्छ र पारिवारिक धर्म पनि। यसैगरी समाजमा रहेका असल विचारको खेती गर्न नसक्नेहरुका लागि समाजको निरन्तर समृद्धिका लागि हरेक सदस्यले पालन गर्नुपर्ने अनुशासनको पाठ भनेको गुरु शिक्षा हो ।
 व्यक्तिगत भन्दा सामाजिक विषय गहन । सामाजिक भन्दा मानविय प्रसङ्ग त्यो भन्दा प्राकृतिक धर्म । जसरी समाजमा यी कुराको खाँचो देखिन्छ । त्यसको अचुक उपचार भनेकै गुरु साचो बनेको हुन्छ । जहान परिवारले व्यक्तिको बाँधा चाहन्न उन्नतीमा भाँजो हाल्दैन खराब आचरण गर्दैन त्यो भन्दा असल खेती गर्ने गुरुहरु विचरा मानविय प्रकृतिको सन्तुलन मिलाउदा मिलाउदा नखज्मज्याउने किसिमको आचरण ऐन कानुन स्मृति र संविधानका धाराको विकासक्रम अवचेतन मनुष्यचेतमा भर्ने गुरुहरु धोवी बनेका छन् ।
 मूर्खाणाः पण्डिताः द्धेष्या अधनानां महाधनाः।
 वरास्ङ्गनाः कुलीनानां सुभगानां च दुर्भगाः॥

 यसरी फागुको उमङ्गमा विकृतिको खेती फैलिएझैँ असल गुरुहरुको बालीमा बज्र परेको अवस्य पनि राम्रो हैन् । सवाल सबै आईसकेका छन् । यहाँ भनिएको वाक्य एक पटक सबैले मनन गरे पक्कै गुरुप्रति गरिएको सच्चा सम्मान हुने छ । यही प्रण गरौँ कि त्यो वाक्य राम्ररी बुझौ कसरी भन्दा गुरुप्रति र गुरुले चेलाप्रति कस्तो व्यवहार गरे र गर्नुपर्छ भनेर । हो जसरी मूर्ख व्यक्ति विद्धानसँग जल्दछ। किन भन्दा उसले सधै उ सँग द्धेष राख्दछ । गरीब धनीसँग जल्दछ् । उसको धनको सुख सन्तोषको इष्र्या हुन्छ । वेश्याहरु पतिव्रतासँग जल्छन् । केवल भोगचलन हुन्छ । भावनात्मक स्नेह प्राप्त हुदैन तर शरीरको शोषण हरसमय हुन्छ । विधवा सधवा देख्दा भाग्य सम्झेर रुन्छन् । असमयमै अभिषापको फल भोगेका हुन्छन् । कुरुप व्यक्ति सुन्दर प्रति द्धेष गर्छन । आफू नराम्रो भएकोमा अरुको नजरबाट गिर्नु परेकोमा जल्छन् । यसर्थ जसले जसलाई कमजोर सम्झेपनि त्यो विषयको निपूर्णता नै उस प्रति गरिएको सच्चा सम्मान हो । आखिर डोको भरिने भनेको गोवरले हो । यदी दुध दुहेर भर्न खोजीन्छ भने अवश्य पनि बज्र पर्न सक्छ । तसर्थ बेलैमा सोच विचार गर्न सकेको खण्डमा परिवार समाज र आफ्नै दैनिकी पनि असल बन्न सक्छ यही गुरु पूर्णिमाको अवसरमा सबैमा यो चेतनाको विकास होस् अस्तु ।

Comments

laxmi

राम्रो छ तपाईको रचना मन छोयो मेरो पनि सर

bidha

यो तपाईँको लेख हैन । अनुभुती हो भन्छु म किनकी त्यो तपाईँको लामो समयसम्म शिक्षण गर्दाको अनुभव हो । साहित्यको विद्यार्थीले त्यतीको लेख्नु राम्रो हो जस्तो त लाग्दैन ठीकै हो । आजभोलिका विद्यार्थीहरुको चाला पनि त्यस्तै छ के गर्ने पीर नर्गनु होला ।

sanu

असफल जि तपाईंको लेख रचनाले मन त कहिले छोएको थिएन र आज खाखसमा पनि पढ्न पाउदा अत्यन्त खुशी लागेको छ धेरै राम्रो समय सान्दर्भीक रचना यसैगरी सबै टाउँमा दिनुपर्छ तपाई यी मोफपसलका पत्रिकामा मात्र खाफ्ना रचनामा सन्तुष्ट भएर हुदैन घेरै राम्रो काम हो यो

सम्पर्क माध्यम

khasskhass@gmail.com
Share |